του Θωμά Παναγιωτόπουλου

Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε πως είναι υπέροχο και κάποιες φορές συναρπαστικό να έχει κανείς τις βασικές γνώσεις που χρειάζονται ώστε να είναι ικανός να «στήνει» κατάλληλα ένα σκάφος, κατορθώνοντας έτσι να παίρνει την μέγιστη απόδοσή του σε κάθε συνθήκη.

Πώς να «Στήσουμε» κατάλληλα το φουσκωτό μας

Γνωρίζοντας πως όλο και περισσότεροι θαλασσινοί φίλοι ενδιαφέρονται να μάθουν περισσότερα σχετικά με το κατάλληλο στήσιμο του σκάφους τους, θα επιδιώξουμε μια συνοπτική και όσο το δυνατόν απλοποιημένη προσέγγιση στο πολύ ενδιαφέρον, αλλά και πολύπλοκο, αυτό θέμα.

Εάν επιχειρούσαμε να δώσουμε έναν ορισμό του όρου «στήσιμο σκάφους», ή αλλιώς «boat’s setup», θα λέγαμε πως είναι ο κατάλληλος συνδυασμός όλων εκείνων των παραγόντων που επηρεάζουν την πλεύση του σκάφους έτσι ώστε να πάρουμε το μέγιστο της απόδοσής του για τη συγκεκριμένη χρήση που επιθυμούμε. Με άλλα λόγια, να κάνουμε έναν συγκεκριμένο συνδυασμό κινητήρα/γάστρας να τρέχει όσο το δυνατόν πιο αποδοτικά.

Το κατάλληλα στημένο σκάφος είναι το κλειδί της μέγιστης απόδοσης.

Η απόδοση όμως ενός σκάφους επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, οι οποίοι μάλιστα αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, και βέβαια πολλούς από αυτούς δεν μπορούμε να τους ελέγξουμε αφού δεν είναι δυνατόν να γνωρίζουμε με ακρίβεια τι συμβαίνει εκεί πίσω στην πρύμνη μας.
Αν αναλογιστούμε πως οι αλληλεπιδράσεις του νερού, της γάστρας, του ποδαρικού και της προπέλας είναι ιδιαίτερα πολύπλοκοι και μεταβάλλονται συνεχώς ανάλογα με την ταχύτητά μας, τα φορτία και την κατάσταση της θάλασσας, αλλά και ότι πρέπει να υπολογίσουμε και μια πληθώρα ακόμα παραγόντων όπως τη σχέση μετάδοσης του κινητήρα, το ύψος τοποθέτησής του, την απόσταση της προπέλας από τον καθρέφτη, τα χαρακτηριστικά της προπέλας, την κατανομή των βαρών και τόσων άλλων που παίζουν σημαντικό ρόλο στην απόδοση ενός σκάφους γίνεται κατανοητό πως πρέπει να έχουμε μια γενικότερη γνώση όλων των παραπάνω παραμέτρων ώστε να μπορούμε να στήσουμε κατάλληλα το σκάφος μας.
Σίγουρα όλα αυτά φαντάζουν για πολλούς σαν ένα παγόβουνο το οποίο πρέπει να σπρώξουν.
Μην απογοητεύεστε όμως, θα προσπαθήσουμε να το κάνουμε όσο το δυνατόν απλούστερο.

Πώς να «Στήσουμε» κατάλληλα το φουσκωτό μας

Και βέβαια, όταν αναφερόμαστε «στο μέγιστο της απόδοσης» ενός σκάφους εννοούμε τα καλύτερα «νούμερα» όσον αφορά στην τελική ταχύτητα, στην ταχύτητα ταξιδιού, στην επιτάχυνση, στην κατανάλωση καυσίμου ή στον χρόνο πλαναρίσματος σε συνδυασμό με την καλύτερη δυνατή συμπεριφορά του σκάφους μας όσον αφορά στον χειρισμό του, και γενικότερα στην ποιότητα της πλεύσης.
Είναι δυνατόν όμως να τα πετύχουμε όλα αυτά ταυτόχρονα;
Η απάντηση είναι δυστυχώς αρνητική. Δεν γίνεται δηλαδή να πετύχουμε την μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα και ταυτόχρονα το γρηγορότερο πλανάρισμα ή να πλανάρουμε στις χαμηλότερες δυνατόν στροφές. Δεν γίνεται να πετύχουμε την καλύτερη δυνατή συμπεριφορά του σκάφους μας σε άσχημο καιρό και ταυτόχρονα να μπορούμε να παίρνουμε την μεγαλύτερη τελική ταχύτητα. Και βέβαια, πετυχαίνοντας την μεγαλύτερη δυνατή ταχύτητα δεν σημαίνει πως παίρνουμε τη συνολική μέγιστη απόδοση του σκάφους μας. Ένα «στήσιμο» για τελική ταχύτητα θυσιάζει τον χρόνο πλαναρίσματος, αυξάνει την ολίσθηση στις χαμηλές και μεσαίες στροφές, μειώνει την ταχύτητα ταξιδιού και υποβαθμίζει την πλεύση σε άσχημο καιρό. Αντίθετα, όταν ένα σκάφος που είναι στημένο για να στέκεται πλαναρισμένο σε χαμηλές στροφές, να έχει γρήγορες επιταχύνσεις χαμηλά και να ανταποκρίνεται πολύ καλά στον άσχημο καιρό, θυσιάζει μέρος της μέγιστης τελικής του ταχύτητας.

Γίνεται φανερό λοιπόν πως δεν είναι δυνατόν να έχουμε ένα συγκεκριμένο setup για κάθε χρήση. Πρώτα απ’ όλα πρέπει να αποφασίσουμε ποια θα είναι η κύρια χρήση του σκάφους μας και έπειτα να εστιάσουμε στο κατάλληλο στήσιμό του, έτσι ώστε να πάρουμε το μέγιστο της απόδοσης για την συγκεκριμένη χρήση μας.

Διαφορετικό στήσιμο είναι κατάλληλο για ένα σκάφος που προορίζεται για ταξίδια, διαφορετικό για ένα σκάφος που προορίζεται για γρήγορες βόλτες ή αγώνες και διαφορετικό για ένα σκάφος που πρόκειται να τραβάει σκι.

Αντιλαμβανόμαστε λοιπόν πως είναι αδύνατο μέσα σε λίγες γραμμές να δοθούν όλες εκείνες οι οδηγίες που πρέπει να εφαρμόζονται σε κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Μπορούμε όμως να εστιάσουμε σε κάποια βήματα που είναι χρήσιμο να ακολουθούμε ως «οδηγό» για το στήσιμο κάθε σκάφους.

Ας «Στήσουμε» λοιπόν το σκάφος μας:

Πρώτα απ' όλα πρέπει να γνωρίζουμε πως το στήσιμο του σκάφους ξεκινά από την επιλογή του κινητήρα που θα αναρτήσουμε στον καθρέφτη μας. Ο κυριότερος παράγοντας που, μαζί με τη χρήση για την οποία προορίζουμε το σκάφος μας, θα ορίσει την επιλογή του κινητήρα μας είναι η ίδια η γάστρα μας.
Το μήκος και τα χαρακτηριστικά της γάστρας ορίζουν την ιπποδύναμη και το είδος του κινητήρα που θα επιλέξουμε.

Αφού λοιπόν έχουμε επιλέξει τον κατάλληλο κινητήρα και έχουμε αποφασίσει για τη χρήση του σκάφους μας, φορτώνουμε τα συνήθη φορτία που έχουμε υπολογίσει πως θα κουβαλάμε και βγαίνουμε για δοκιμές στον πραγματικό κόσμο της θάλασσας.

Ακολουθώντας τις παρακάτω χρήσιμες συμβουλές πειραματιστείτε με:
  • το ύψος τοποθέτησης του κινητήρα σας.

Το ύψος τοποθέτησης του κινητήρα είναι ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του setup. Γι' αυτόν το λόγο η χρήση power lift είναι απολύτως απαραίτητη. Μόνο με αυτό θα είστε σε θέση να ρυθμίζετε γρήγορα και άμεσα το ύψος του κινητήρα και να βρείτε σύντομα το καταλληλότερο για τη χρήση σας. Kατεβάστε λοιπόν τον κινητήρα χαμηλά στον καθρέφτη και ξεκινήστε τις μετρήσεις σας.
Όσον αφορά στα φουσκωτά σκάφη και στον τύπο των γαστρών που συνήθως φέρουν, ένας καλός μέσος όρος εκκίνησης είναι μια απόσταση 4 εκατοστών του A/V plate, ψηλότερα, από το χαμηλότερο σημείο του καθρέφτη.
Καταγράψτε την ταχύτητα, τις καταναλώσεις και την ολίσθηση σε όλες τις στροφές, μετρήστε τον χρόνο πλαναρίσματος και επιτάχυνσης, δοκιμάστε όλες τις γωνίες trim και «νιώστε» την γάστρα: τη συμπεριφορά της, το πώς στέκεται στο νερό σε κάθε ταχύτητα, την απόκριση στο γκάζι, το «δάγκωμα» της προπέλας. Σημειώστε τις παρατηρήσεις σας και δοκιμάστε αρκετές φορές.
Όταν τελειώσετε και είστε σίγουροι για τις μετρήσεις και τις εντυπώσεις σας, ανεβάστε κατά μία τρύπα – δύο πόντους- ψηλότερα τον κινητήρα και ακολουθείστε την ίδια διαδικασία σημειώνοντας ξανά μετρήσεις και εντυπώσεις.
Συνεχίστε να ανεβάζετε τον κινητήρα μέχρι να φτάσετε στην υψηλότερη δυνατή θέση του, σημειώνοντας πάντα μετρήσεις και παρατηρήσεις.

Για να είστε αντικειμενικοί στις μετρήσεις σας φροντίστε ώστε όλες οι παραπάνω δοκιμές να γίνουν την ίδια μέρα, στην ίδια θαλάσσια περιοχή, με την ίδια κατεύθυνση.

Όταν τελειώσετε, βάλτε τις σημειώσεις σας στο τραπέζι και συγκρίνετε την απόδοση του σκάφους σας σε κάθε θέση του κινητήρα. Μην εμπιστεύεστε κανέναν πέρα από τις ενδείξεις του GPS και τη δική σας αίσθηση. Εμπιστευθείτε τα μαθηματικά και όχι τις ανυπόστατες θεωρίες που πιθανόν κάποιοι σας λένε.
Τα μαθηματικά ποτέ δεν λένε ψέματα!

Πώς να «Στήσουμε» κατάλληλα το φουσκωτό μας

Το κλειδί είναι να βρούμε εκείνο το ύψος τοποθέτησης που μας δίνει τον καλύτερο συνδυασμό μετρήσεων-συμπεριφοράς γάστρας για τη χρήση που μας ενδιαφέρει.

Να θυμάστε πάντα πως όσο ψηλότερα σηκώνουμε τον κινητήρα μειώνεται η έκθεση του ποδαρικού στο νερό και αυξάνεται η τελική ταχύτητα αλλά από την άλλη μειώνεται η ώση και η δυνατότητα να σηκώσουμε την πλώρη. Εάν όμως, ο κινητήρας σηκωθεί πολύ ψηλά η προπέλα θα παρουσιάζει φαινόμενα αερισμού χάνοντας το δάγκωμά της στο νερό, η πλώρη θα κρεμάει και τελικά θα μας κόβει ταχύτητα.
Όσο χαμηλώνουμε τον κινητήρα αυξάνεται η ώση και η δυνατότητα να σηκώνουμε την πλώρη αλλά μειώνεται η τελική μας ταχύτητα λόγω της μεγαλύτερης έκθεσης του ποδαρικού στο νερό. Εάν όμως ο κινητήρας κατέβει πολύ χαμηλά, το ποδαρικό θα προκαλεί υπερβολική αντίσταση που θα μας μειώνει πολύ την τελική ταχύτητα και θα αυξάνει την κατανάλωση καυσίμου.

Για κάθε συνδυασμό και χρήση υπάρχει το ιδανικό ύψος κινητήρα.

Το κλειδί είναι να βρούμε την χρυσή τομή ώσης και ταχύτητας όσον αφορά την all-around χρήση. Να έχουμε με άλλα λόγια τόσο ψηλά τον κινητήρα ώστε να μην υστερούμε στο πλανάρισμα και τις χαμηλές στροφές.

  • διάφορες προπέλες

Ένας άλλος παράγοντας με τον οποίο πρέπει να πειραματιστείτε είναι ο τύπος της προπέλας που θα ταιριάξετε. Σήμερα υπάρχουν πολλές και εξαιρετικά σχεδιασμένες προπέλες στην αγορά. Μόνο όμως λίγες από αυτές θα ταιριάξουν στον συνδυασμό του σκάφους/κινητήρα σας και θα αποδώσουν πολύ καλά. Πρέπει λοιπόν να επιλέξετε μέσα από μια πληθώρα προπελών, εκείνη που θα σας δώσει την μέγιστη απόδοση του σκάφους σας.
Η προπέλα που θα επιλέξετε εξαρτάται από διάφορους παράγοντες όπως είναι η απόστασή της από τον καθρέφτη, η σχέση μείωσης του κινητήρhttps://e-ribbing.com/images/articles/usefull/page6/rib-setup-04.jpgα, τα χαρακτηριστικά της γάστρας και η χρήση του σκάφους.
Ένας όμως από τους σημαντικότερους παράγοντες που ορίζουν την κατάλληλη προπέλα είναι και το ύψος τοποθέτησης του κινητήρα. Κάθε προπέλα είναι σχεδιασμένη να δουλεύει σε ένα συγκεκριμένο ύψος τοποθέτησης. Άλλες προπέλες είναι σχεδιασμένες να δουλεύουν βαθιά μέσα στο νερό, άλλες στην επιφάνεια και άλλες μισές μέσα και μισές έξω από το νερό. Επομένως η επιλογή της προπέλας πρέπει να γίνεται σε συνδυασμό πάντοτε με το ύψος τοποθέτησης του κινητήρα.

Πώς να «Στήσουμε» κατάλληλα το φουσκωτό μας

Με άλλα λόγια, κάθε ύψος τοποθέτησης επηρεάζει την επιλογή της προπέλας. Δεν γίνεται να πάρουμε το μέγιστο της απόδοσης ακόμα και αν θεωρητικά έχουμε το ιδανικό ύψος τοποθέτησης αλλά δεν φοράμε την κατάλληλη προπέλα για το συγκεκριμένο ύψος.
Ύψος κινητήρα και προπέλα δουλεύουν μαζί, χέρι-χέρι.
Συνεπώς ποτέ δεν πρέπει να ψάχνουμε το κατάλληλο ύψος τοποθέτησης χωριστά, αλλά πάντοτε σε σχέση με την ανάλογη προπέλα.

Ο καλύτερος συνδυασμός ύψους τοποθέτησης/προπέλας αποτελεί μέρος του ιδανικού setup.

Γενικά, προπέλες με μεγαλύτερη γωνία rake, ψηλότερο cup, μεγαλύτερη διάμετρο αλλά και περισσότερα πτερύγια ή επιφάνεια πτερυγίων δουλεύουν καλύτερα σε υψηλότερες θέσεις του κινητήρα.
Μια τρίφτερη προπέλα συνήθως τρέχει γρηγορότερα και δίνει μεγαλύτερη τελική από ότι μια τετράφτερη του ίδιου βήματος. Όσο περισσότερα είναι τα πτερύγια της προπέλας – υπό ορισμένες βέβαια πάντα προϋποθέσεις – τόσο γρηγορότερα θα μας πλανάρει, τόσο καλύτερο θα είναι το δάγκωμά της στο νερό αλλά και ο χειρισμός του σκάφους σε άσχημο καιρό.
Για κάθε τρύπα που ανεβάζουμε τον κινητήρα κερδίζουμε 150-200 στροφές γεγονός που σημαίνει πως για κάθε θέση ψηλότερα μπορούμε να προσθέτουμε μία ίντσα βήματος ή ένα πτερύγιο, παραμένοντας στις ίδιες στροφές του κινητήρα.

Πώς να «Στήσουμε» κατάλληλα το φουσκωτό μας

  • το ζύγισμα του σκάφους

Η κατάλληλη κατανομή των φορτίων είναι ένας ακόμα πολύ σημαντικός παράγοντας που επιδρά στην απόδοση του σκάφους και χαρακτηρίζει το σωστό set-up.

Η επίτευξη της σωστής κατανομής των φορτίων είναι πολύ εύθραυστη και χρειάζεται αρκετές ώρες δοκιμών και παρατήρησης ώστε να είμαστε ικανοί να εντοπίσουμε σε ποια σημεία του σκάφους χρειαζόμαστε επιπλέον βάρος και σε ποια όχι.

Η ακατάλληλη κατανομή του βάρους σε ένα σκάφος αναψυχής μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική αύξηση των βρεχάμενων η οποία απαιτεί περισσότερη ισχύ και οδηγεί σε αύξηση της κατανάλωσης, μείωση της ταχύτητας, κακή γωνία πλεύσης και περιορισμένο έλεγχο του σκάφους ιδιαίτερα σε άσχημο καιρό.

Το μυστικό εδώ είναι το Κέντρο Βάρους του σκάφους. Το κέντρο βάρους αφορά ένα συγκεκριμένο σημείο το οποίο με κανέναν τρόπο δεν πρέπει να διαταράξουμε. Αν πάλι αυτό δεν είναι εφικτό, φροντίζουμε τουλάχιστον ώστε να μην το μετατοπίζουμε πολύ προς τα πίσω ή προς τα μπροστά.

Σαν γενικό κανόνα, να έχουμε πάντοτε στο μυαλό μας να τοποθετούμε τα βαριά αντικείμενα όσο γίνεται κοντά στην κονσόλα του σκάφους. Περίπου στο πίσω τρίτο του καταστρώματος δηλαδή, όπου συνήθως βρίσκεται το κέντρο βάρους του σκάφους.
Τα ελαφρύτερα πράγματα πρέπει να τα τοποθετούμε στην πρύμνη της οποίας το φορτίο είναι ήδη μεγάλο, ιδιαίτερα μάλιστα τα τελευταία χρόνια με την ανάρτηση, σχεδόν σε μόνιμη βάση, τετράχρονων κινητήρων, Επίσης πρέπει να φροντίζουμε να διατηρούμε ανάλαφρη την πλώρη μας ώστε να «ακούει» και να μπορεί να ανταποκρίνεται στο τριμάρισμα του κινητήρα, δίνοντάς μας έτσι τη δυνατότητα να ελέγχουμε αποκλειστικά την γωνία πλεύσης που είναι το καλύτερο σημείο ένδειξης του ιδανικού setup και αποτελεί έναν κρίσιμο παράγοντα χειρισμού τόσο σε ήρεμη όσο και σε ταραγμένη θάλασσα.

Πώς να «Στήσουμε» κατάλληλα το φουσκωτό μας

Να θυμόμαστε πως ακόμα και μόλις 20 κιλά στην πλώρη -τα οποία ισοδυναμούν με πολλαπλάσια κιλά γύρω από την κονσόλα- μπορούν να επηρεάσουν την απόδοση του σκάφους.

Τα πράγματα γίνονται πολύ πιο περίπλοκα στα ελαφριά αγωνιστικά σκάφη όπου ακόμα και ένα βάρος της τάξης των 30 κιλών παίζει τεράστιο ρόλο στο ζύγισμα του σκάφους.
Ένα κατάλληλα ζυγισμένο αγωνιστικό σκάφος μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη αστάθεια και φαινόμενα δελφινισμού ή διατοιχισμού.
Σε αυτή την περίπτωση, πέρα από μια μπαταρία και ένα δοχείο λαδιού, δεν υπάρχει άλλος εξοπλισμός ώστε να τον διανέμουμε κατάλληλα και να πετύχουμε το κατάλληλο ζύγισμα. Έτσι καταφεύγουμε σε άλλες λύσεις όπως αυτές της πρόσθεσης έρματος (νερού ή μεταλλικών πλακών) έτσι ώστε να πετύχουμε την πιο αποδοτική γωνία πλεύσης.

Ο καλύτερος συνδυασμός ύψους τοποθέτησης κινητήρα/προπέλας/κατανομής βάρους θα μας δώσει το ιδανικό setup και τη μέγιστη απόδοση σε κάθε συνθήκη.

Και βέβαια, πρέπει να θυμόμαστε πως σε ένα ιδανικό setup ο κινητήρας μας δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ξεπερνά το μέγιστο όριο των στροφών που ορίζει ο κατασκευαστής αλλά από την άλλη μεριά, να μπορεί να φτάσει τουλάχιστον έως το μέσο των συνιστώμενων μέγιστων στροφών του στο WOT.

Δυστυχώς όμως, δεν υπάρχει κάποιος τύπος που να μας δίνει έτοιμο τον καλύτερο συνδυασμό και να μας υποδεικνύει το κατάλληλο setup. Κάθε παράγοντας επηρεάζει τον άλλον και η εύρεση του καλύτερου συνδυασμού απαιτεί γνώσεις, ορθολογισμό, σκληρή δουλειά και βέβαια πολλές δοκιμές στη θάλασσα.

* όσα αναφέρονται παραπάνω ισχύουν και για πολλαπλές τοποθετήσεις κινητήρων.

...keep Ribbing!

 

marco