του Θωμά Παναγιωτόπουλου

Είναι πλέον γεγονός πως από τότε που εμφανίστηκε το GPS όλο και περισσότεροι κυβερνήτες σκαφών αναψυχής άρχισαν να αδιαφορούν ή ακόμα και να αγνοούν παντελώς τα παραδοσιακά και κατεξοχήν ναυτικά όργανα όπως είναι η πυξίδα, το κουμπάσο και ο διπαράλληλος.

Η προσήλωσή τους μάλιστα στο "μαγικό" κουτί, που μας δίνει πληροφορίες για τα πάντα, είναι τέτοια που η πυξίδα πλέον αποτελεί ένα ρομαντικό και συνάμα διακοσμητικό στοιχείο του σκάφους. Έχει δημιουργηθεί έτσι ένας "καινούργιος" κίνδυνος που κρύβεται πίσω από την τυφλή εμπιστοσύνη στη δορυφορική ναυσιπλοΐα.

Από το 1974, οπότε οι πρώτοι δορυφόροι εμφανίστηκαν, άνοιξαν νέοι δρόμοι στη ναυσιπλοΐα. Ένα GPS σήμερα μάς δίνει ακριβή γεωγραφική θέση με μόλις λίγα μέτρα απόκλισης, ενώ μας επιτρέπει να μετρήσουμε αποστάσεις και να χαράξουμε την πορεία μας απλά με το πάτημα ενός κουμπιού.

Δορυφορική ναυσιπλοΐα

Σίγουρα δεν πρέπει να αγνοούμε την ηλεκτρονική τεχνολογία, που μας προσφέρει την αίσθηση ασφάλειας που τόσο μας έλλειπε στην απεραντοσύνη της θάλασσας, καθιστώντας την απόλυτα απαραίτητη σε περίπτωση ανάγκης.
Από την άλλη όμως, δεν πρέπει να εξαρτιόμαστε αποκλειστικά από αυτήν αλλά να τη χρησιμοποιούμε σαν επιπρόσθετη πηγή πληροφοριών και τίποτε παραπάνω. Τι γίνεται όταν σε μια επικίνδυνη κατάσταση που θα χρειαστεί να εκπέμψουμε May Day, αλλά και σε πολλές άλλες περιπτώσεις που επιβάλλεται η αλλαγή της προγραμματισμένης μας πορείας προς πλησιέστερα σημεία λόγω μηχανικού προβλήματος ή ξαφνικής επιδείνωσης του καιρού, το GPS στο οποίο βρίσκονται αποθηκευμένες όλες μας οι πληροφορίες πάψει να λειτουργεί; Πως να καλέσεις βοήθεια ή πως να χαράξεις μια νέα πορεία ενώ βρίσκεσαι μεσοπέλαγα χωρίς να γνωρίζεις το στίγμα σου;

Σε καμιά περίπτωση λοιπόν δεν μπορούν να αντικατασταθούν η πυξίδα και ο ναυτικός χάρτης, η παρατήρηση, καθώς και όλες εκείνες οι ναυτικές γνώσεις που χαρακτηρίζουν έναν καλό κυβερνήτη ο οποίος μάλιστα οφείλει να γνωρίζει το στίγμα του σκάφους του ανά πάσα στιγμή.

Δορυφορική ναυσιπλοΐα

Και αυτό βέβαια μπορεί να γίνει πολύ εύκολα:

  • πλαστικοποιώντας το ναυτικό χάρτη της περιοχής όπου θα ταξιδέψουμε και προσαρμόζοντάς τον πάνω στο πιλοτήριο του σκάφους. Πάνω στο χάρτη έχουμε ήδη σημειώσει όλες τις πληροφορίες που αφορούν στο ταξίδι μας.
  • σημειώνοντας πολύ συχνά το στίγμα μας πάνω στο χάρτη, χωρίς απαραίτητα να το παίρνουμε έτοιμο από το GPS. Αρκεί να γνωρίζουμε την πορεία μας και την ώρα του απόπλου μας, φροντίζοντας βέβαια να κρατάμε σταθερή την ταχύτητά μας σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού μας.

Έτσι θα είμαστε σε θέση να προσδιορίσουμε με μεγάλη ακρίβεια το στίγμα μας, καθώς και να αλλάξουμε την πορεία μας εάν οι συνθήκες το επιβάλλουν, ακόμα και αν για οποιοδήποτε λόγο το GPS σταματήσει να λειτουργεί. Βγαίνοντας στην ανοιχτή θάλασσα πρέπει να συνηδειτοποιήσουμε καλά πως εκεί έξω είναι ένας άλλος κόσμος, στον οποίο είμαστε μόνοι μας. Εμείς και η θάλασσα. Ό,τι και αν συμβεί, καλούμαστε να το αντιμετωπίσουμε μόνοι μας.

Δορυφορική ναυσιπλοΐα

Ας αφήσουμε λοιπόν το GPS να στολίζει την κονσόλα μας, χρησιμοποιώντας τις πολύ χρήσιμες πληροφορίες που μας παρέχει. Παράλληλα όμως πρέπει να έχουμε τηv ικανότητα να λειτουργούμε και χωρίς αυτό. Η γνώση των παραδοσιακών τεχνικών ναυσιπλοΐας είναι απόλυτα απαραίτητη. Σε κάθε σκάφος πρέπει να υπάρχουν ο διπαράλληλος, το κουμπάσο, ο ναυτικός χάρτης και η πυξίδα.

Kαι βέβαια, όσο περισσότερα γνωρίζουμε για τις παραδοσιακές τεχνικές ναυσιπλοΐας τόσο πιο ασφαλείς και ικανοί θα νιώθουμε. Οι τεχνικές αυτές βασίζονται στην παρατήρηση της θέσης του Ήλιου, του Φεγγαριού και των Αστεριών. Οι παλιοί ναυτικοί προσδιόριζαν το γεωγραφικό τους πλάτος μετρώντας τη γωνία του Ήλιου με τον ορίζοντα κατά το μεσημέρι, ενώ τη νύχτα ήταν ικανοί να βρίσκουν το Βορρά με τη βοήθεια των αστερισμών που "γυρνούν" γύρω από τον Πολικό Αστέρα.

Θα πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε:
Δεν μπορούμε να χαράξουμε καμιά πορεία όταν δεν γνωρίζουμε την ακριβή μας θέση στο ναυτικό χάρτη!

...keep Ribbing!