Των Θωμά Παναγιωτόπουλου – Cristiano Segnini

Πολλές φορές για να εξηγήσουμε τη λειτουργία μιας προπέλας την παρομοιάζουμε με μια βίδα που προχωρά μέσα στο ξύλο.
Στην πραγματικότητα όμως η προπέλα «δουλεύει» μέσα στο νερό και συνεπώς ολισθαίνει καθώς περιστρέφεται.

Η ολίσθηση της προπέλας

Αυτό σημαίνει πως κάθε προπέλα χάνει μέρος της απόδοσής της και η πραγματική απόσταση που τελικά διανύει σε μια περιστροφή της είναι πάντοτε μικρότερη από αυτή που δηλώνει το ονομαστικό της βήμα.

Η διαφορά αυτή της θεωρητικής με την πραγματική απόσταση που διανύει η προπέλα σε κάθε περιστροφή της, και επομένως η διαφορά της θεωρητικής από την πραγματική ταχύτητα καλείται ολίσθηση.

Γίνεται κατανοητό λοιπόν πως σε κάθε περιστροφή της προπέλας, το σκάφος δεν διανύει την απόσταση που ορίζει το βήμα της προπέλας αλλά μικρότερη από αυτήν.

Από την άλλη όμως, η ολίσθηση είναι απαραίτητη γιατί χωρίς αυτήν δεν μπορεί να παραχθεί ώση. Σκοπός μας λοιπόν δεν είναι να την εξαφανίσουμε αλλά να την περιορίσουμε στα χαμηλότερα δυνατά επίπεδα.

Η ολίσθηση της προπέλας δεν είναι ένας σταθερός παράγοντας αλλά μεταβάλλεται συνεχώς, ακόμα και σε συγκεκριμένο συνδυασμό κινητήρα-σκάφους, ανάλογα με τις στροφές του κινητήρα και την ταχύτητα του σκάφους. Γενικά, η ολίσθηση μειώνεται καθώς η ταχύτητα του σκάφους αυξάνεται. Λαμβάνει τη μέγιστη τιμή της λίγο πριν το σκάφος πλανάρει, καθώς οι αντιστάσεις της γάστρας που προσπαθεί να ξεπεράσει το κύμα που δημιουργείται κάτω από το σκάφος είναι τεράστιες και αυξάνουν την ολίσθηση της προπέλας, ενώ στη συνέχεια ελαττώνεται βαθμιαία καθώς το σκάφος εισέρχεται σε κατάσταση πλαναρίσματος, για να φτάσει στην μικρότερή της τιμή όταν το σκάφος αποκτήσει την μέγιστη ταχύτητά του, τότε που οι τριβές ελαχιστοποιούνται.

Τα ποσοστά όμως της ολίσθησης της προπέλας μας δεν πρέπει να ξεπερνούν κάποια όρια γιατί τότε επηρεάζουν άμεσα την απόδοση του σκάφους μας.

Η ολίσθηση της προπέλας

Η ολίσθηση επηρεάζεται:

  • από παράγοντες που έχουν σχέση με τον κινητήρα, το σκάφος αλλά και το στήσιμο του σκάφους: τον τύπο της γάστρας, την κατάσταση της γάστρας, το βάρος του σκάφους, τη σχεδίαση του ποδαρικού του κινητήρα, το ύψος τοποθέτησης του κινητήρα, τα φορτία που μεταφέρουμε, την αεροδυναμική σχεδίαση του σκάφους, καθώς και από την ίδια τη σχεδίαση της προπέλας. Προπέλες μεγάλης διαμέτρου παρουσιάζουν μικρότερη ολίσθηση, όπως και προπέλες με έντονο cup στα πτερύγιά τους γεγονός που οδηγεί σε καλύτερο δάγκωμα στο νερό.
  • από εξωγενείς παράγοντες, όπως είναι η κατάσταση της θάλασσας, τα θαλάσσια ρεύματα, η ένταση του ανέμου.

Όταν για παράδειγμα ταξιδεύουμε κόντρα στον άνεμο, όρτσα σε μεγάλα κύματα ή όταν η γάστρα μας έχει πιάσει τραγάνα τότε πρέπει να αναμένουμε αύξηση της ολίσθησης λόγω αυξημένων αντιστάσεων που έχει να υπερνικήσει η προπέλα μας. Σε αυτές τις καταστάσεις η πραγματική ταχύτητα μειώνεται και επομένως αυξάνεται η ολίσθηση.

Βέβαια, είναι αδύνατο να υπολογίσουμε το ποσοστό της ολίσθησης που κάθε παράγοντας προκαλεί ξεχωριστά, μπορούμε όμως να υπολογίσουμε την συνολική ολίσθηση που προκαλούν όλοι οι παράγοντες μαζί.

Η ολίσθηση της προπέλας

Ο μόνος τρόπος για να διαπιστώσουμε το ποσοστό της συνολικής ολίσθησης είναι να βγούμε μια βόλτα με το σκάφος μας και να καταγράψουμε προσεκτικά τις πραγματικές ταχύτητες σε όλο το φάσμα των στροφών του κινητήρα μας. Πρέπει όμως να επιλέξουμε μια μέρα χωρίς άνεμο και μια θαλάσσια περιοχή χωρίς κυματισμό ή ρεύματα ώστε να περιορίσουμε τους εξωγενείς παράγοντες που επηρεάζουν την ολίσθηση. Έτσι θα είμαστε σε θέση να εστιάσουμε την προσοχή μας στους παράγοντες που έχουν σχέση με το στήσιμο του κινητήρα-σκάφους και να εντοπίσουμε ευκολότερα τις αιτίες που προκαλούν αυξημένα ποσοστά ολίσθησης, όπως το ζύγισμα του σκάφους, το ποσοστό των βρεχάμενων κατά τη διάρκεια της πλεύσης, το ύψος τοποθέτησης του κινητήρα ή μια ενδεχομένως ακατάλληλη προπέλα. Τότε μόνο θα είμαστε σε θέση να έχουμε μια πιο σαφή εικόνα των φορτίων που εφαρμόζονται στην προπέλα μας, να βελτιώσουμε το στήσιμο του σκάφους μας περιορίζοντας την ολίσθηση και επομένως να αυξήσουμε την απόδοσή του.

Χρησιμοποιώντας τον παρακάτω τύπο μπορούμε να βρούμε τη θεωρητική ταχύτητα του σκάφους σε κόμβους, σε όλο το φάσμα των στροφών:
U = (Prop’s RPM x PITCH) : 1215,6

Όπου:
Prop’s RPM = Στροφές ανά λεπτό της προπέλας = Στροφές ανά λεπτό του κινητήρα / Σχέση μετάδοσης
PITCH = Βήμα προπέλας σε ίντσες

Στη συνέχεια, δεν έχουμε παρά να αφαιρέσουμε την πραγματική ταχύτητα του σκάφους, στις ίδιες στροφές πάντοτε, την οποία έχουμε καταγράψει στις μετρήσεις μας. Το νούμερο που θα βρούμε είναι η διαφορά μεταξύ θεωρητικής και πραγματικής ταχύτητας, το οποίο το ανάγουμε σε ποσοστό επί τοις εκατό και αποτελεί την ολίσθηση της προπέλας μας.

Πρέπει να γνωρίζουμε πως, όσον αφορά τα φουσκωτά σκάφη, τα ιδανικότερα ποσοστά ολίσθησης κυμαίνονται μεταξύ 4-8%.

Παρακάτω παραθέτουμε ένα παράδειγμα μετρήσεων που θα μας βοηθήσει να υπολογίσουμε την ολίσθηση της προπέλας μας.

Η ολίσθηση της προπέλας

...keep Ribbing!