του Θωμά Παναγιωτόπουλου

Πέρα λοιπόν από τη διάμετρο, το βήμα και τον αριθμό των πτερυγίων μιας προπέλας, σχεδιαστικές παρεμβάσεις στο σχήμα των πτερυγίων της, αλλά και άλλες διαφοροποιήσεις, όπως το πάχος των πτερυγίων, το βάρος της προπέλας, το υλικό κατασκευής της κ.ά. διεκδικούν το δικό τους μερίδιο «ευθύνης» ως προς την απόδοση μιας προπέλας.

Ας δούμε λοιπόν τι είναι το Rake και ποιος ο ρόλος του.

Με τον όρο rake χαρακτηρίζεται η γωνία των φτερών σε σχέση με τον κορμό της προπέλας. Προσοχή όμως, δεν πρέπει να το μπερδεύουμε με το βήμα, μιας και στο rake η γωνία των φτερών αφορά την κλίση τους προς τα εμπρός ή πίσω, σε σχέση με τον κορμό της προπέλας.

Η γωνία του rake δηλαδή μετριέται στον κορμό της προπέλας και σχηματίζεται από την κατακόρυφο στον κορμό της με την ευθεία που ενώνει τη βάση του πτερυγίου με το άκρο του. Συνεπώς, όταν η γωνία του rake είναι 0 μοίρες, τότε τα πτερύγια είναι κάθετα στον κορμό της προπέλας. Όσο προς τα πίσω γέρνουν τα πτερύγια τόσο υψηλότερο είναι το rake, τόσο μεγαλύτερη δηλαδή είναι και η αντίστοιχη γωνία που σχηματίζεται.

Το rake είναι αρνητικό όταν η κλίση των πτερυγίων είναι προς τα εμπρός, δηλαδή όταν τα πτερύγια βλέπουν προς το κιβώτιο ταχυτήτων, ενώ είναι θετικό όταν η κλίση των πτερυγίων είναι προς τα πίσω, δηλαδή αντίθετα προς το κιβώτιο ταχυτήτων.

Στις περισσότερες εξωλέμβιες οι προπέλες έχουν θετικό rake, δηλ. τα φτερά έχουν κλίση προς τα πίσω σε ένα εύρος 5 έως 15 μοιρών, ενώ σε μερικές υψηλής απόδοσης προπέλες μπορεί να φτάσουν ή και να ξεπεράσουν τις 30 μοίρες.

Καθώς τριμάρουμε τον κινητήρα προς τα πάνω, η πλώρη του σκάφους σηκώνεται έξω από το νερό, ελαττώνονται οι αντιστάσεις και αυξάνεται η απόδοση. Και εδώ ακριβώς παίζει σημαντικό ρόλο το υψηλό rake μιας προπέλας.

Rake της προπέλας

Βελτιώνει την απόδοσή της, γιατί θα κρατήσει το νερό ανάμεσα στα πτερύγια και τον κορμό της προπέλας για περισσότερο χρόνο και έτσι περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό ο αερισμός της προπέλας σε αυξημένες γωνίες τριμ. Τότε, όταν το σκάφος μας τρέχει ψηλότερα και βρίσκεται κοντά ή και έξω από την επιφάνεια του νερού, το υψηλό rake θα βοηθήσει την προπέλα να παράγει μεγαλύτερη ώση και θα βοηθήσει στην ανύψωση της πλώρης πιο αποτελεσματικά, με συνέπεια να μειωθούν περισσότερο τα βρεχάμενα της γάστρας και να επιτύχουμε μεγαλύτερη τελική ταχύτητα.

Μεγαλύτερη όμως ταχύτητα θα επιτύχουμε και για έναν ακόμη λόγο.

Το υψηλό rake μάς δίνει τη δυνατότητα τοποθέτησης του κινητήρα μας ψηλότερα, όπου οι υδροδυναμικές αντιστάσεις του ποδαρικού είναι μικρότερες, αφού το τελευταίο εκτίθεται λιγότερο στο νερό.

Rake της προπέλας

Με άλλα λόγια, προπέλες με υψηλό rake «δουλεύουν» καλύτερα και αποδίδουν περισσότερο κοντά στην επιφάνεια του νερού, συγκριτικά με τις προπέλες με χαμηλό rake, και αυτό συμβαίνει επειδή «δαγκώνουν» καλύτερα σε συνθήκες που ευνοούν τον αερισμό της προπέλας. Συνθήκες αερισμού όμως εμφανίζονται και σε απότομες στροφές, καθώς και κατά τη διάρκεια των χειρισμών μας σε δυνατούς καιρούς. Συνεπώς, και σε αυτές τις καταστάσεις παίζει σημαντικό ρόλο το rake της προπέλας.

Συμπερασματικά λοιπόν, μια προπέλα με υψηλό rake συγκρατεί περισσότερο νερό και το κατευθύνει στον κορμό της προπέλας, επιτρέποντάς μας συνεπώς να τοποθετήσουμε τον κινητήρα μας ψηλότερα ή να τριμάρουμε περισσότερο, πετυχαίνοντας υψηλότερες τελικές ταχύτητες. Το υψηλό όμως rake κάνει και κάτι άλλο πολύ σημαντικό: επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό ή διαφοροποιεί -αν θέλετε- το σχήμα του κώνου της ώσης, το οποίο γίνεται σαφώς στενότερο σε σχέση με τον κώνο ώσης μιας συμβατικής προπέλας.

Rake της προπέλας

Πώς δουλεύει το θετικό Rake

Όσο περισσότερο τριμάρουμε προς τα πάνω τον εξωλέμβιο κινητήρα, τόσο αυξάνεται και η ταχύτητά μας. Υπάρχει όμως ένα κρίσιμο όριο, πέρα από το οποίο αν συνεχίσουμε να τριμάρουμε τότε θα αρχίσουν να εμφανίζονται φαινόμενα αερισμού στην προπέλα.

Πέρα από αυτό το κρίσιμο όριο, η προπέλα μας θα αρχίσει να πιάνει περισσότερο αέρα από ό,τι νερό, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να παράγει ώση. Οι στροφές του κινητήρα θα αρχίσουν να αυξάνονται ραγδαία (αφού στην προπέλα έχει ελαττωθεί πολύ το φορτίο, επειδή η πυκνότητα του αέρα είναι πολύ μικρότερη από την πυκνότητα του νερού) χωρίς όμως να αυξάνεται η ταχύτητά μας.

Και εδώ ακριβώς υπεισέρχονται τα πλεονεκτήματα που μας προσφέρει μια προπέλα με υψηλό rake, τα οποία πηγάζουν από την αυξημένη κλίση των πτερυγίων της προς τα πίσω. Επειδή ακριβώς εκμεταλλεύεται και τα λιγοστά νερά που πιάνει και τα στέλνει προς τον κορμό της προπέλας, επιτρέπει στην προπέλα να τα συγκρατεί περισσότερο και να δουλεύει ουσιαστικά σε αυτές τις συνθήκες (υψηλών τοποθετήσεων και αυξημένων γωνιών trim) με περισσότερο νερό, συγκριτικά πάντα με μια ιδίων χαρακτηριστικών προπέλα με χαμηλότερο όμως rake.

Συνεπώς, μια προπέλα με υψηλό rake θα μετατοπίσει το κρίσιμο όριο όπου αρχίζουν να εμφανίζονται φαινόμενα αερισμού σε υψηλότερες γωνίες trim, παράγοντας ουσιαστικά περισσότερο ώση εκεί που άλλες προπέλες αδυνατούν.

Επιπλέον, αφού εκμεταλλεύεται καλύτερα τα λιγοστά νερά, θα ακούει καλύτερα η πλώρη στο τριμάρισμα, θα ανασηκώνεται περισσότερο, με τελικό αποτέλεσμα την αύξηση της τελικής μας ταχύτητας.

Aντίθετα, το αρνητικό rake χρησιμοποιείται όταν θέλουμε να κρατήσουμε την πλώρη χαμηλά, βρίσκοντας εφαρμογή σε σκάφη που εκτελούν ειδικές εργασίες.

...keep Ribbing!